InfoFinland - Tatiller ve izinler
Tatiller ve izinler
Finlandiya'da çalıştığınızda, yasalar uyarınca yıllık izin alma hakkınız vardır. Yıllık izniniz süresince yıllık izin maaşı alırsınız. Toplu iş sözleşmenizde belirtildiği takdirde, yıllık izin ikramiyesi olarak bilinen yıllık izin parası da alabilirsiniz.
Farklı yaşam koşullarında, kanunen işten izin alma hakkınız da olabilir. Bu tür durumlar arasında örneğin hamilelik, çocuğun doğumu, küçük çocuğun bakımı ve küçük çocuğun hastalanması yer alır. Mevzuatlar, kariyeri boyunca kişiye çalışma ve kendini geliştirme fırsatları sağlamanın yanı sıra işinde devam edebilmesini de amaçlamaktadır.
Şartları işvereninize veya müdürünüze sorun. Şartları toplu iş sözleşmenizden, sendikanızdan veya iş yerinizin sendika temsilcisinden de öğrenebilirsiniz.
Yıllık izin
Ayda en az 14 gün veya 35 saat çalışıyorsanız, yıllık izin günleriniz birikir. Daha az çalışıyorsanız, izin ve bu süre için izin parası alma hakkınız vardır.
Yıllık izin gün sayısı 1.4.-31.3 dönemi arasında hesaplanır. (Örneğin 1.4.2024-31.3.2025). Bir takvim ayında kaç günlük yıllık izniniz olduğu iş ilişkinizin süresine bağlıdır. Örneğin 1.5 tarihinde bir yerde çalışmaya başlar ve sadece altı ay çalışırsanız, her ay için iki izin günü yani toplam 12 yıllık izin günü hak edersiniz. Bunun için ayda en az 14 gün veya 35 saat çalışmış olmanız gerekir. Kesin miktarı işvereninize veya sendikanıza sorun.
Genellikle yazlık iş gibi kısa süreli bir işte yıllık izin günleri, son maaşla birlikte toplu olarak ödenir.
Tatil dönemi 2.5.–30.9 tarihleri arasındadır. Genelde yaz tatilinin bu dönemde kullanılması gerekir. Finlandiya’da insanların büyük bir çoğunluğu yıllık izinlerini Temmuz ayında kullanır. Yıllık izninizi ne zaman kullanmak istediğinizi işvereninize söyleyin. Yine de yıllık iznin ne zaman kullanılacağına işveren karar verir.
Yıllık izin süresince size yıllık izin maaşı ödenir. Aynı zamanda işverenin size yıllık izin maaşı bordrosu vermesi gerekir. İş ilişkiniz sona ererse, kullanmadığınız yıllık izin veya izin günleri için maaş alma hakkına sahipsiniz.
Aile izinleri
Aileye bir çocuk doğduğu zaman ebeveynlerin aile iznine (perhevapaa) ayrılma, yani evde kalıp çocuğa bakma hakları vardır.
Aile izinleri şunlardır:
- Hamilelik izni (raskausvapaa) ve özel hamilelik izni (erityisraskausvapaa)
- Ebeveyn izni (vanhempainvapaa)
- Çocuk bakım izni (hoitovapaa)
İzin başlamadan en geç iki ay önce aile iznini işverene bildirin. Eğer işsizseniz, aile izninizi belediyenizin istihdam hizmetlerine (työllisyyspalvelut) bildirin.
İşveren genellikle, hamileliğin veya aile izninin ilk haftaları için çalışana maaş öder. Bakım izni süresince maaş ödenmez. Ancak aile izinleri tamamen ücretsiz izin de olabilir. Aile izni süresince maaş alıp alamayacağınız, iş sözleşmenize bağlıdır. Konuyla ilgili işvereninizden bilgi alın.
Kela yardımlarından yararlanma hakkınız varsa, aile izni süresince Kela size destek ödeyecektir. Daha detaylı bilgi için InfoFinland'in Aileler için maddi destek sayfasına göz atın.
Kalıcı bir işiniz varsa, aile izniniz sona erdiğinde kendi işinize veya eski iş yerinizdeki benzer bir işe dönme hakkınız vardır. Hamileliğiniz nedeniyle ayrımcılığa uğrayamaz veya işten çıkarılamazsınız.
Finlandiya'da işverenler ve çalışanlar aile izinlerine aşinadır ve bu izinler yaygın olarak kullanılır.
Hamilelik izni
Hamilelik izni 40 iş günüdür. Genellikle çocuğun beklenen doğum tarihinden 30 iş günü önce başlar. Hamilelik izni, beklenen tarihten en geç 14 iş günü önce başlamalıdır.
Bebeğin veya sizin sağlığınız açısından riskli bir işte çalışıyorsanız, hamileliğiniz kesinleşir kesinleşmez izne ayrılabilirsiniz.
Hamilelik izni süresince maaş almıyorsanız, izniniz boyunca Kela hamilelik ödeneği (raskausraha) ödeyebilir. Daha detaylı bilgi için InfoFinland'in Hamilelik süresince destek sayfasına göz atın.
Ebeveyn izni
Çocuk doğduktan sonra ebeveyn izni alma hakkınız vardır. Çocuğun her iki ebeveyninin de ebeveyn izni hakkı vardır.
Bir seferde yalnızca bir ebeveyn bu izni alabilir. Ancak, ebeveynler ebeveyn izni veya hamilelik ve ebeveyn iznini 18 iş günü boyunca aynı anda kullanabilirler.
Ebeveyn izni 320 iş günü, yani yaklaşık 13 ay sürer. Çocuğun iki ebeveyni varsa, her iki ebeveynin de 160 iş günlük izin hakkı vardır. Ebeveyn bu iznin en fazla 63 ebeveyn izni gününü diğer ebeveyne devredebilir. Bu izin günlerini devralan ebeveynin, bu günler için ebeveyn izni alma hakkı bulunur. Bekar ebeveyn (çocuğa tek başına bakan ebeveyn) 320 iş günlük iznin tamamını kendi kullanabilir.
Çalışıyorsanız, en fazla dört dönem içinde ebeveyn izni kullanma hakkınız vardır. Bir izin döneminin süresi en az 12 iş günüdür. Ebeveyn izni dönemleri çocuk iki yaşını doldurmadan kullanılmalıdır. Çalışan, yarı zamanlı ebeveyn iznine de çıkabilir.
Ebeveyn izni süresince maaş almıyorsanız, Kela size bu izin boyunca ebeveyn günlük ödeneği (vanhempainpäiväraha) öder. Daha detaylı bilgi için InfoFinland'in Çocuğun doğumundan sonra sağlanan destek sayfasına göz atın.
Bakım izni
Ebeveyn izni bittikten sonra çocuğunuza bakmak için evde kalmak istiyorsanız, bakım iznine çıkabilirsiniz. Çocuk üç yaşını doldurana kadar bakım izninde olabilirsiniz. Çocuğun doğumunun üzerinden 160 gün (yaklaşık altı ay) geçtikten sonra bakım iznine başlanabilir.
Çalışansanız, en fazla iki bakım izni dönemi hakkınız vardır. Bir bakım izni dönemi en az bir aydır. İşveren ve çalışan, daha uzun veya daha kısa süreli bakım izni üzerinde kendi aralarında da anlaşabilirler.
Bakım izni süresince Kela'dan evde bakım desteği (kotihoidon tuki)alabilirsiniz. Daha detaylı bilgi için InfoFinland'in Çocuğa evde bakılması için sağlanan destek sayfasına göz atın.
Kısmi bakım izni
Bakım izni yarı zamanlı da olabilir. İşveren ve çalışan kısmi bakım izni için aralarında anlaşır. Bu durumda çalışma saatiniz daha kısa olup maaşınız da bu oranda daha az olacaktır. Ayrıca eşlerin ikisi de, örneğin biri sabah, diğeri ise öğleden sonra çalışma saatlerini kısaltarak kısmi bakım izninde olabilirler. Çocuğunuz ikinci sınıfı bitirinceye kadar kısmi bakım izninde olabilirsiniz.
Kela'ya 3 yaşından küçük çocuğa evde bakmak için esnek bakım ödeneği (joustava hoitoraha) ve 1. ve 2. sınıftaki çocuğa evde bakmak için kısmi bakım ödeneği (osittainen hoitoraha) başvurusu yapabilirsiniz. 3 yaşını doldurmuş ancak henüz okula gitmeyen çocuğun bakımı için esnek bakım ödeneği alamazsınız.
Esnek ve kısmi bakım ödeneği hakkında daha fazla bilgi için InfoFinland'in Çocuğa evde bakılması için sağlanan destek sayfasına göz atın.
Geçici bakım izni
10 yaşından küçük bir çocuk aniden hastalandığında, ebeveyn çocuğa bakmak için evde kalabilir. Buna geçici bakım izni (tilapäinen hoitovapaa) denir ve izin bir seferde dört güne kadar sürebilir.
Geçici bakım iznini ve tahminî süresini işverene mümkün olan en kısa sürede bildirin. İşveren, geçici iznin nedenlerine ilişkin güvenilir bir açıklama, örneğin bir sağlık raporu isteyebilir.
Geçici bakım izni yasa gereği ücretsizdir. Ancak toplu iş sözleşmesinde, izin süresi boyunca maaş ödenmesi kararlaştırılabilir.
Daha detaylı bilgi için: İş sağlığı ve hastalanma.
Öğrenim izni
Öğrenim izniyle, öğrenim almak için işten izin alabilirsiniz. Kanunen, aynı işverenin yanında en az bir yıl süreyle bir veya daha fazla dönemde çalışmış olmanız hâlinde, beş yıllık bir süre içinde en fazla iki yıl süreyle öğrenim izni alma hakkına sahipsiniz.
Öğrenim izni başvurunuzu, öğreniminizin başlamasından çok önce yazılı olarak işvereninize sunmalısınız.
Ücretsiz izin
Çocuk bakımı veya öğrenim dışında bir nedenle ücretsiz izin (palkaton vapaa) istiyorsanız, bu konuda işvereninizle anlaşmanız gerekir. Anlaşmayı yazılı olarak yapın.
İşverenin ücretsiz izin vermeyi reddetme hakkı vardır. Ve yine tam tersi - işvereniniz sizi ücretsiz izin almaya zorlayamaz.