Finlandiya'da yaşam

Lait ja oikeudet

Yasalar ve Haklar

Temel haklar

Yasalara göre, Finlandiya’da yaşayan herkesin hak ve yükümlülükleri vardır. Finlandiya’da yaşayan yabancıların, Finlandiya vatandaşlarıyla hemen hemen aynı hak ve yükümlülükleri vardır. Aşağıdaki hak ve yükümlülükler, Finlandiya’da yaşayan yabancıları da ilgilendirir.

Haklar

  • Herkesin eşit muamele görme hakkı vardır. Kimseye, örneğin cinsiyeti, yaşı, dini ve sakatlığından dolayı değişik muamele yapılamaz.
  • Herkes, serbestçe görüşlerini söyleyebilir ve yazabilir.
  • İnsanlar toplantı ve miting düzenleyebilir ve toplantı ve mitinglere katılabilirler. Miting düzenlenmeden önce, bu konuda polise önceden haber verilmelidir.
  • Kimse ölüm cezasına çarptırılamaz ve kimseye işkence yapılamaz.
  • Herkes kendi yaşayacağı ikamet yerini seçebilir ve Finlandiya’da serbestçe hareket edebilir.
  • Herkesin özel yaşamını koruma hakkı vardır. Diğer bir kişinin mektupları okunmamalı ve başkasının telefon konuşması dinlenmemelidir.
  • Herkes kendi dinini seçebilir. İstenmiyorsa, herhangi bir dini seçmek zorunluluğu yoktur.
  • Finlandiya’da sürekli olarak yaşayan, 18 yaşını doldurmuş yabancıların, belediye seçimlerinde oy kullanma hakları vardır.
  • Belediye seçimlerinde oy kullanma hakkı olan yabancıların, belediye seçimlerinde aday olma hakları da vardır.
  • Finlandiya’da ikamet yeri olan AB vatandaşları, oy kullanma hakkı kaydına (äänioikeusrekisteri) bildirmişlerse, Finlandiya’da, Avrupa Parlamentosu seçimlerinde oy kullanabilirler.
  • Finlandiya’da oy kullanma hakkı kaydında yer alan AB ülkeleri vatandaşları, Finlandiya’nın Avrupa parlamentosu seçimlerinde aday olabilirler.

Yabancıların oy kullanma hakkı konusunda daha çok bilgiyi InfoFinland'ın Finlandiya’da seçimler ve oy kullanma sayfasından okuyun.

Yükümlülükler

  • Finlandiya’da yaşayan ya da bulunan herkesin, Finlandiya yasalarına uyması gerekir.
  • 7-17 yaşlarında olanların mecburi eğitim yükümlülükleri, yani ilköğretimin derslerini tamamlama yükümlülükleri vardır.
  • Finlandiya’da çalışanların çoğu zaman maaşlarından Finlandiya’ya vergi ödemeleri gerekir.
  • Her kişinin çağrıldığında, mahkemede tanıklık yapma yükümlülüğü vardır.
  • Ebeveynlerin, çocuklarına bakma yükümlülükleri vardır.
  • Bir kaza meydana gelirse, herkesin yardım etme yükümlülüğü vardır.

Vergilendirme konusunda daha çok bilgiyi InfoFinland'ın Vergilendirme sayfasından okuyun.

Finlandiya vatandaşlarının hak ve yükümlülükleri

Finlandiya vatandaşlarının yukarıda belirtilenlerin dışında, Finlandiya’da yaşayan yabancılarda olmayan bazı hak ve yükümlülükleri vardır. Finlandiya vatandaşlarının hak ve yükümlülükleri hakkında daha çok bilgiyi InfoFinland'ın Finlandiya vatandaşlığı sayfasından okuyunuz.

Finlandiya’da yasalar

Finlandiya toplumunu ve toplumun işleyişini yasalar belirler. Bu yasalardan en önemlisi anayasadır (perustuslaki). Finlandiya’da yaşayan her kişinin, yasalara uyma zorunluluğu vardır. Resmi görevlilerin de yasaya uyma zorunlulukları vardır. Yasaları, parlamento koyar. Kim olursa olsun, resmi görevlinin yasalara karşı geldiğinden şüpheleniyorsa başsavcıya (oikeuskansleri) ya da parlamentonun kamu denetçisine (eduskunnan oikeusasiamies) şikâyette bulunabilir. Finlandiya’nın ve Finlandiya’da yaşayan kişilerin Avrupa Birliği yasalarına da uymaları gerekir.

linkkiFinlex.fi:
Finlandiya yasalarıFince | İsveççe | İngilizce

Bazı yasalar

Anayasa

Anayasa, Finlandiya’nın en önemli yasasıdır. Diğer hiçbir yasa, anayasa ile çelişkili olamaz. Anayasada, örneğin Finlandiya’da yaşayanların temel hakları ve Finlandiya Devleti’nin nasıl işlediğine dair yasalar vardır.

linkkiFinlex.fi:
Anayasa hakkında bilgilerFince | İsveççe | İngilizce | Rusça

Eşitlik Yasası

Eşitlik Yasası’na (Yhdenvertaisuuslaki) göre, kimseye yaşı, etnik ya da ulusal köklerinden, uyruğundan, dilinden, dininden, inancından, görüşlerinden, sağlık durumundan, sakatlığından, cinsel yöneliminden ya da kişiye ilişkin başka bir nedenden dolayı ayrımcılık yapılamaz. Eşitlilik hakkında daha çok bilgiyi, InfoFinland'ın Kadın ve erkek arasında eşitlik ve eşit olma sayfasında bulabilirsiniz.

Kadın ve erkek arasında eşitlik yasası

Kadın ve erkek arasında eşitlik yasası (Tasa-arvolaki), cinsiyete dayalı ayrımcılığı yasaklar. Kadın ve erkek arasında eşitlik yasasına göre, resmi görevlinin, işverenin ve eğitim kurumunun erkekler ve kadınlar arasındaki eşitliğe katkıda bulunması gerekir. Kadın ve erkek arasında eşitlik hakkında daha çok bilgiyi, InfoFinland'ın Kadın ve erkek arasında eşitlik ve eşit olma sayfasında bulabilirsiniz.

linkkiTasa-arvovaltuutettu:
Eşitlik konusunda bilgilerFince | İsveççe | İngilizce

Çocuk Koruma Yasası

Çocuk Koruma Yasası’na (Lastensuojelulaki) göre, Finlandiya’da yaşayan çocuğun bakım ve güvenli bir ortamda büyüme hakkı vardır. Finlandiya çocuk hakları konusunda daha çok bilgiyi InfoFinland'ın Çocuklar .

linkkiLastensuojelu.info:
Çocuk koruma konusunda bilgilerFince | İsveççe | İngilizce | Rusça | Fransızca | Somali Dili | Farsça | Arapça | Kürtçe

Tüketici Hakları

Mal ve hizmet satın alan herkes tüketicidir. Tüketiciyi koruma yasası (Kuluttajansuojalaki), tüketicinin haklarını korur. Satın aldığınız bir malda, kendinizin neden olmadığı bir kusur varsa,; malın size telafi edilmesi hakkınız vardır. Örneğin, kusurlu malın yerine, kusursuz olanını edinebilir ya da paranızı geri alabilirsiniz.

Aldığınız malda bir kusur varsa, önce malı satan kişi ile iletişime geçiniz. Satıcı ile uzlaşamazsanız, Tüketici Danışmanlığına başvurunuz.

linkkiKilpailu- ja kuluttajavirasto:
Tüketici danışmanlığıFince | İsveççe | İngilizce

linkkiSuomi.fi:
Tüketici hakları konusunda bilgilerFince | İsveççe | İngilizce