Nolosha Finland

Taloudelliset ongelmat
theme icon

Dhibaatooyinka dhaqaale

Lacagta kaalmada nolosha

Haddii dakhliga ama hantida adiga ama qoyskaagu aysan ku filnayn daboolida kharashaadka nolol maalmeedka ee daruuriga ah, waxaad Kelada ka dalban kartaa lacagta kaalmada nolosha ee aasaasiga ah (perustoimeentulotuki). Kharashaadka nolol maalmeedka ee daruuriga ah waxaa loola jeedaa tusaale ahaan kharashaadka la xiriira cuntada, dharka, daryeelka caafimaadka iyo degaanka. Lacagta kaalmada nolosha ee aasaasiga ah waxay sidoo kale dabooshaa kharashaadka ku baxa hiwaayadda iyo hawlaha nashaadaadka, kharashka xanaanada carruurta iyo sidoo kale hawlaha waxqabadka subaxa iyo iyo kan galabnimo ee iskuuleyda iyo weliba kharashaadka guuritaanka daruuriga ah.

Bixinta lacagta kaalmada nolosha waxaa saameyn ku yeelanaya dhammaan dakhligaaga iyo hantidaada. Waxaa ku jira oo lagu xisaabinayaa tusaale ahaan gunnooyinka sooshalka ee aad Kelada ka hesho, caymika hawlgabka shaqada ama lacagta qasnadda shaqo-la'aanta.

Kahor inta aadan dalban lacagta kaalmada nolosha, dalbo caawinaadahaan kale, ee aad xaq u leedahay (tusaale ahaan lacagta badbaadada shaqola'aanta, lacagta kaalmada kirada, lacagta hawlgabka, lacagta kaalmada waxbarashada, lacag maalmeedka waalidnimada, lacag maalmeedka jirada, lacagta guri ku daryeelka ama lacagta quudinta carruurta ee waalidka laga qaado).

Lacagta kaalmada nolosha waxaa loogu talo galay inay noqoto cawinaad ku meel gaar ah. Lacagta kaalmada nolosha waxaa la bixiyaa oo keliya, haddii aadan heli karin dakhliyaad kale ama kaalmooyin iyo haddii kaalmooyinka kale aysan dabooli karin kharashaadka daruuriga ah.

Haddii ay jiraan kharashaad ay sababaan baahiyo gooni ah oo adiga ama qoyskaaga u gaar ah, kuwaas oo aadan ku dabooli karin lacagta kaalmada nolosha ee aasaasiga ah, xafiiska sooshalka ee degmadaada ayaa ku siinaya lacagta kaalmada nolosha ee ah dhammeystirka iyo ka hortagga (täydentävä ja ehkäisevä toimeentulotuki). Lacagta kaalmada nolosha ee ah dhammeystirka waxaad ku heli kartaa tusaale ahaan badbaadada degaanka ama haddii xaaladdaada dhaqaaluhu ay si lama filaan ah isugu badesho mid liidata. Lacagta kaalmada nolosha ee ah dhammeystirka iyo ka hortagga waxaa loogu talogalay horumarinta waxqabsiga qofka iyo ka hortegida gooni u bixidda.

Lacagta kaalmada nolosha ee aasaasiga ah mar walba horay uga codso Kelada. Sidoo kale isla foomka codsiga waxaad ku ogeysiin kartaa, haddii aad u baahantahay lacagta kaalmada nolosha ee ah dhammeystirka iyo ka hortagga. Kelada ayaa codsigaaga lacagta kaalmada nolosha ee ah dhammeystirka iyo ka hortagga u wareejin karta degmada si ay go’aan uga gaarto.

Haddii aad dooneysid, waxaad la talin xagga buuxinta codsiga lacagta kaalmada nolosha ah ka heli karaysaa Kelada, xafiiska sooshalka ee degmadaada ama barta la talin dadka waddanka u soo guurey.

linkkiKela:
Macluumaad ku saabsan kaalmada noloshaFinnish | Iswidish | Ingiriis | Ruush | Estoniyan

Haddii aadan iska bixin karin biilkaada

Haddii aad heysato biil islamarkaasna aadan awoodin in aad iska bixiso, degdeg ula xiriir ciddii kuu soo dirtay biilka. U sheeg xaaladda kadibna iskuday in aad kula heshiiso in maalinta bixinta laguu bedelo. Inta badan bixinta biilasha waa loo helaa waqti dheeraad ah.

Maalinta loo qabtay in lagu bixiyo biilka ka dib, tirada lacagtu wey sii kordheysaa markasta ilaa laga bixinayo. Haddii aadan heshiis ka sameeyen bixinta biilka islamarkaasna aadan ku bixin taariikhdii ugu dambeys laguu qabtay, waxaad qasab kugu noqon doona in aad bixiso dulsaarka dibu-dhaca, xusuusinta iyo kharashka dib uga gudashada.

Dib uga gudasho

Haddii aadan bixin biilkii maalintii ugu dambeysay waxaa laguu soo dirayaa xusuusinta biilka. Labo biil oo xusuusin ah kadibna wuxuu u wareegi karaa xafiiska dib u gudashada, halkaas oo aad ka heli doonto biilal dheeraad ah. Haddii deynku uu ku bixi waayo jadwalka lagu heshiiyay ee xafiiska dib u gadashadu waxaa bixinta biilkaas laguugu gudbin karaa maxkamad.

Calaamadda biil bixin la’aanta

Haddii aadan bixin biilkaada iyo deyntaada waxaad heli kartaa calaamadda biil bixin la’aanta (maksuhäiriömerkintä).

Calaamadda biil bixin la’aan waxaad heli karaa marka:

  • aad heysato biil aadan bixin ee maxkamadi kugu xukuntay in aad bixiso deynkiisa.
  • isticmaalka aaminaadda (kulutusluotto), oo bixinteedi 60 maalmood dib ugala dhacday, ciddii ku siisayna ay horay u sii gudbisay.
  • hantid ka qaadid (ulosotto) ay kugu cadeysay in aadan hanti laheyn.
  • Bilowdey dib u habaynta deynta

Calaamadda biil bixin la’aanta waxaa loola jeedaa:

  • kaarka aaminaada oo dib lagaa ceshan karo. Waad heysan kartaa kaarka bankiga ee aan deynka lagu qaadan karin.
  • deyn qaadashada oo kugu adkaata
  • waxba kuma iibsan kartid qaabka yaryareynta
  • guri in aad kireyso oo adkaata
  • khadadka telefoonka furan iyo heshiisyada ceymiska waxaa lagaaga baahan doonaan in aad dibaaji dhigto ama horumaris u dhiibto
  • helitaanka shaqo oo adkaada haddii mas’uuliyadda shaqadu uu dhaqaale ku jiro

Calaamadda bixin la’aanta biilku waxay qaadataa sida caadiga agh 2–3 sano. Haddii aad calaamad cusub ee biil bixin la’aan ah hesho waxay dheereyneysaa waqtiga. Calaamadda biil bixin la’aantu waxay mar walba qaadataa laba sano haddii aad ka hor xitaa bixiso deynka.

linkkiOikeuslaitos:
Macluumaadka hanti la-wareegistaFinnish | Iswidish | Ingiriis

linkkiKilpailu- ja kuluttajavirasto:
Macluumaadka calaamadda wax bixin la'aantaFinnish | Iswidish | Ingiriis

Hanti ka qaadis

Haddii aadan bixin biilkaadi, waxaa marxaladaha qaar marka lagu jiro lagaa qaadan karaa dakhligaada, maalkaada ama hantidaada. Sida badan go’aan maxkamadeed ayaa loogu baahan yahay hanti qaadista ama kala wareegista. Hanti ka qaadistu waxay tusaale ahaan noqon kartaa in qeyb kamid ah mushaarkaada loo leexiyo bixinta deynta ama in saraakiishu ay iibiyaan hantidaada si deyntaada loo bixiyo. Kahor inta aan hantidaada ama dakhligaada lagaala wareegin waxaa lagu siinayaa fursad aad adigu isaga bixin karto deyntaada. Sarkaalka dowliga ah wuxuu adiga kula sameyn karaa qorshe deynta lagu bixinayo, si aad deyntaada isaga bixin karooto iyadoo aan hantidaada ama dakhligaada lagaala wareegin. Macluumaadyo rasmi ah oo ku saabsan hanti ka qaadista waxaad ka heleysaa bogagga shabakadda Hogaanka cadaaaladda.

Haddii aadan awoodin inaad kirada gurigaada bixiso

Haddii aadan bixin kirada gurigaada, kaa kireeyaha gurigu wuxuu xaq u leeyahay in uu heshiiska ka baxo. Kireeyaha gurigu waa in uu ogeysiiyaa kan guriga laga kireeyay ka bixista heshiiska. Marxaladdan marka lagu jiro waxaa weli suurtagal ah in sida caadiga ah in lagala heshiiyo guri kireeyaha bixinta lacagta kirada. Haddii aadan bixin kiradaada, guri kireeyuhu wuxuu maxkamadda ka codsan karaa go’aanka guri ka saarista. Waxaa loola jeedaa inay waajib kugu tahay inaad guriga ka guurto iyo inaad bixiso kirooyinka aadan horay u bixin.

Haddii aad dhib ku qabto bixinta kirada gurigaada, la xiriir kireeyaha guriga.

Isku day inaad kala heshiiso kireeyaha guriga waqti dheeraad ah oo aad ku bixiso kirada. Waxaad sidoo kale talo weydiin kartaa xafiiska sooshaalka ee degmadaada. Hubso sidoo kale inaad tusaale ahaan xaq u leedahay kaalmada kirada ama kaalmada nolosha. Xaqaada kaalmada kirada iyo lacagta kaalmada nolosha waxaad ka ogaan kartaa Kelada.

Bogga InfoFinlandi Kaalmada kirada waxaa ku jira macluumaadyo ku saabsan kaalmada kirada.

Xageed caawimaad ka heleysaa?

Haddii aad dhibaatooyinka lacagta ama maareynta arrimaha deynka aad caawimaad u dooneyso, ballan ka sameyso la-taliyaha dhaqaalaha iyo deynka (talous- ja velkaneuvoja). La-taliyaha dhaqaalaha iyo deynka waxaad ka heleysaa degmadaada ama degmada kuugu dhow. Bogga internetka ee Hay'adda ilaalisa xuquuqda dadka alaabooyinka iyo adeegyada isticmaala (Kuluttajavirasto) waxaad ka raadsan kartaa meesha laga helo la-taliyaha dhaqaalaha iyo deynta ama la xiriirka xafiiska bulshada (sosiaalitoimisto) ee degmadaada.

Mu’asasada Damaanadda (Takuu-Säätiö) waxaad caawimaad uga heleysaa sidii aad uga bixin laheyd dhibaatooyinka dhaqaalaha. Mu’asasadu waxay kaa caawineysaa cadeynta xaaladaada. Waxay kuu ogolaan kartaa sidoo kale in ay damiin kaaga noqoto deynta bankiyada iyadoo kaa caawineysa dib u qaabeynta deymankaada, si markaas ay bixintoodu kuugu fududaato.

Khadka deynti (Velkalinja) waa telefoonka tala-bixinta ee Mu’asasada damaanada waana lacag la’aan. Telefoonka nambarkiisu waa 0800 9 8009, wuxuuna ku shaqeeya Finnish, Iswidish iyo haddii loo baahdo Ingiriis, Isniinta-Jimacaha saacadda 10.00- 14.00.

Khadka deyntu wuxuu leeyahay adeeg internet oo aad su’aalo emaylka ku soo weydiin karto.

Marka dhib jiro, haddii lacagtaadu aysan kuugu filneyn tusaale ahaan dhinaca cuntada waxaad la xiriiri kartaa shaqaalaha diakoni (diakoniatyöntekijä) ee kaniisadaada. Meelaha laga helo waxaad ka heleysaa kaniisadaada.

Hagista isticmaalka lacagta

Hay’adda ilaalisa xuquuqda dadka alaabooyinka iyo adeegyada isticmaala (Kuluttajavirasto), Ururka ilaalisa xuquuqda dadka alaabooyinka iyo adeegyada isticmaala (Kuluttajaliitto) iyo Ururka haweenka soo halgemay ee Finland (Marttaliitto) waxaad ka heleysaa macluumaad ku saabsan sida aad lacagtaada isugu filneysiin karto.

linkkiKilpailu- ja kuluttajavirasto:
Talo-bixiyayaasha deynta iyo maaliyaddaFinnish | Iswidish | Ingiriis

linkkiTakuu-Säätiö:
Ku caawinta dhibaatoyinka maaliyadeedFinnish | Iswidish | Ingiriis

linkkiKilpailu- ja kuluttajavirasto:
Macluumaad maaliyadeedFinnish | Iswidish | Ingiriis

linkkiKuluttajaliitto:
Macluumaad maaliyadeedFinnish

linkkiKuluttajaliitto:
Talo siinta maareynta dhaqaalaha ah ee dhalinyaradaFinnish

linkkiKuluttajaliitto:
Hagaha deynta(pdf, 2,10 MB)Finnish

linkkiMarttaliitto:
Talo ku saabsan isticmaalka lacagtaFinnish

Qabatinka ciyaarta khamaarka

Haddii ay dhibaatooyinka dhaqaale ka dhalanayaan ciyaarta khamaarka, waa in aad caawimaad raadsataa.

Dhibaatooyinka ciyaaraha waxaad caawimaad uga heli kartaa A-kiliinikada (A-klinikka), xafiiska caafimaadka maskaxda (mielenterveystoimisto) iyo xarumaha caafimaadka (terveyskeskus). Deegaanada qaarkood xafiiska bulshada (sosiaalitoimisto) iyo kaniisadaha ku yaal ayaa ku caawin kara. Sidoo kale ehelka qofka ciyaarta khamaarka qabatimay waxay heli karaan caawimaad.

Caawimaada dhibaatooyinka ciyaaraha khamaarka waxaad ka heli kartaa sidoo kale. Adeegga shabakadda Isku xirka-mukhaadaraadka (Päihdelinkki) ee luqadaha badan waxaa laga helaa macluumaad ku saabsan dhibaatoyinka ciyaaraha khamaarka.

Khamaariiste (Peluuri) waa telefoon wax caawiya oo loogu talagalay dadka qaba dhibaatada ciyaarta khamaarka, ehelkooda iyo dadka kale ee la kulma dhibaatooyinka ciyaarta khamaarka. Lambarka telefoonka ee wax caawiya waa 0800 100 101. Wuxuu ku adeegaa af finnish, iswiidhish iyo sida loo helo ingiriisi. Khamaariste wuxuu sidoo kale wax ku caawiyaa internetka.

linkkiPäihdelinkki:
Macluumaadka dhibaatooyinka khamaarkaFinnish | Iswidish | Ingiriis | Ruush

linkkiPeluuri:
Kaalmooyinka iyo macluumaadka ee dadka khamaarka qabatimay iyo ehelkoodaFinnish | Iswidish | Ingiriis